فریدون فعالی مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گلستان در یادداشتی نوشت: شهادت حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در حمله جنایتکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی، تنها فقدان یک رهبر سیاسی و دینی نیست، بلکه ضایعه‌ای بزرگ برای اندیشه‌ای است که هویت تاریخی، میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری را از ارکان اقتدار ملی و تمدن‌سازی ایران اسلامی می‌دانست. امروز که ملت ایران با شکوهی کم‌نظیر پیکر این رهبر شهید را بدرقه می‌کند، بازخوانی نگاه راهبردی ایشان به میراث‌فرهنگی، ضرورتی برای آینده ایران است.

تاریخ ایران بارها شاهد آن بوده است که دشمنان این سرزمین، با این تصور که حذف شخصیت‌های بزرگ می‌تواند اراده ملت را در هم بشکند، دست به جنایت زده‌اند؛ اما نتیجه، همواره خلاف آنچه در ذهن طراحان آن بوده، رقم خورده است. حمله ناجوانمردانه آمریکا و رژیم کودک‌کش صهیونیستی و شهادت رهبر معظم انقلاب نیز از همین جنس است؛ اقدامی که با هدف تضعیف ایران و ایجاد گسست در انسجام ملی طراحی شد، اما خون این رهبر شهید، بار دیگر ملت ایران را حول محور هویت، استقلال و عزت ملی متحدتر ساخت.

رهبر معظم انقلاب در طول بیش از سه دهه رهبری، میراث‌فرهنگی را صرفاً مجموعه‌ای از آثار تاریخی نمی‌دانستند، بلکه آن را حافظ حافظه تاریخی، ریشه هویت ملی و سرمایه‌ای برای آینده کشور معرفی می‌کردند. ایشان در ۲۶ مرداد ۱۳۹۰ فرمودند: «کشور ایران شأنش خیلی بالاتر از این است که به عنوان یک کشور درجه دوم در دنیا محسوب شود. سابقه تاریخی ما، میراث فرهنگی ما، توانایی‌های مردمی ما و ظرفیت‌های طبیعی ما، همه به ما این را املا و دیکته می‌کنند.» این نگاه نشان می‌دهد که از منظر ایشان، میراث فرهنگی نه متعلق به گذشته، بلکه سرمایه‌ای برای اقتدار امروز و فردای ایران بود.

رهبر شهید انقلاب بارها نسبت به تحقیر هویت تاریخی ملت‌ها توسط قدرت‌های سلطه‌گر هشدار داده و تأکید کرده بودند که یکی از راهبردهای استعمار، بی‌اعتبار کردن گذشته ملت‌هاست. ایشان در ۱۹ تیر ۱۳۸۳ تصریح کردند: «در طول صد و پنجاه سال گذشته با ما این کار را کردند؛ اسلام، گذشته و میراث فرهنگی و ارزش‌های دینی و ملی ما را تحقیر کردند.» از همین رو، پاسداری از آثار تاریخی، بناهای ارزشمند، آیین‌ها، زبان‌ها و سنت‌های ایرانی را بخشی از مقاومت فرهنگی در برابر سلطه می‌دانستند.

از ماندگارترین دیدگاه‌های ایشان درباره میراث فرهنگی، سخنانشان در سفر به استان فارس در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ است؛ جایی که درباره تخت جمشید و دیگر آثار باستانی فرمودند: «این بناها محصول سرپنجه هنرمند ایرانی، محصول فکر راقی و روشن‌بین ایرانی در قرن‌های گذشته است.» ایشان همچنین تأکید کردند: «ذهن ایرانی، سرانگشت هنرمند ایرانی، روحیه بلندنظر ایرانی و ذوق ایرانی، مایه افتخار یک ملت است.» این نگاه، مرز روشنی میان بهره‌برداری سیاسی حکومت‌های گذشته و ارزش هنری و تمدنی آثار تاریخی ایران ترسیم می‌کرد و نشان می‌داد که حفاظت از این آثار، پاسداشت نبوغ ملت ایران است.

در نگاه رهبر شهید انقلاب، صنایع‌دستی نیز تنها یک هنر سنتی نبود؛ بلکه اقتصاد هویت‌بنیان ایران محسوب می‌شد. ایشان در دیدار با مسئولان اجرایی استان قم در ۵ آبان ۱۳۸۹ بر حمایت از فرش و صنایع‌دستی تأکید کرده و فرمودند: «به مسئله صنایع‌دستی اهتمام ورزیده شود؛ این می‌تواند مردم را از درون زندگی خودشان بهره‌مند و مرفه کند.» همین رویکرد سبب شد در سال‌های مختلف، حمایت از صنایع‌دستی در سیاست‌های کلان کشور جایگاهی ویژه پیدا کند.

نمادهای این توجه را می‌توان در رفتار و سلوک فرهنگی ایشان نیز مشاهده کرد. تاکید ایشان در استفاده از هنر اصیل ایرانی، بازدید از نمایشگاه‌های صنایع‌دستی، گفت‌وگو با هنرمندان و تأکید بر تولید داخلی، همگی نشان می‌داد که صنایع‌دستی از نگاه ایشان پیوندی عمیق میان فرهنگ، معیشت و اقتصاد مقاومتی ایجاد می‌کند؛ پیوندی که امروز نیز می‌تواند راهگشای توسعه پایدار کشور باشد.

گردشگری نیز در منظومه فکری رهبر شهید، صنعتی فرهنگی، اقتصادی و تمدنی بود. ایشان در دیدار با مسئولان استان فارس در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۷ با صراحت فرمودند: «اگر مسئولان کشور بتوانند از مسئله گردشگری به شکل درست، با تبلیغات صحیح و جهت‌گیری صحیح استفاده کنند، درآمد آن استان را از همه معونه‌های دیگر بی‌نیاز می‌کند؛ مسئله گردشگری خیلی مهم است.» این سخن، سال‌ها پیش از آن بیان شد که گردشگری به عنوان یکی از پیشران‌های اقتصاد جهانی شناخته شود.

ایشان همواره تأکید داشتند که ایران با برخورداری از مزارات اسلامی، مفاخر ادبی، آثار تاریخی و طبیعت کم‌نظیر، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از قطب‌های بزرگ گردشگری جهان را دارد و معتقد بودند: «ما این همه مفاخر تاریخی داریم؛ چرا اینها را نشان ندهیم؟» این جمله کوتاه، در واقع نقشه راه معرفی تمدن ایران به جهانیان است.

نگاه راهبردی رهبر شهید انقلاب تنها در بیانات باقی نماند، بلکه در سیاست‌های کلی برنامه‌های پنجم، ششم و هفتم توسعه کشور نیز نمود یافت. تأکید بر صیانت از میراث فرهنگی، توسعه صنعت گردشگری، حمایت از صنایع‌دستی، تقویت گردشگری مذهبی، بازآفرینی معماری ایرانی ـ اسلامی و افزایش چشمگیر گردشگران خارجی، همگی نشان می‌دهد که ایشان این حوزه را بخشی از راهبرد پیشرفت، اقتصاد ملی، دیپلماسی فرهنگی و اقتدار نرم جمهوری اسلامی ایران می‌دانستند.

در روزهایی که میلیون‌ها نفر در تهران، قم، عراق و دیگر شهرها با حضوری تاریخی و کم‌نظیر، رهبر شهید خود را بدرقه می‌کنند، بیش از هر زمان دیگری درمی‌یابیم که اندیشه‌ها را نمی‌توان ترور کرد. دشمن شاید گمان می‌کرد با شهادت قائد امت اسلامی، انسجام ملی تضعیف خواهد شد؛ اما آنچه در میدان دیده شد، همبستگی کم‌نظیر ملت ایران، وحدت اقوام، مذاهب و نسل‌ها و تجدید پیمان مردم با آرمان‌های استقلال، عزت و هویت ایرانی ـ اسلامی بود.

جامعه بزرگ میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز خود را وام‌دار نگاه بلند آن رهبر شهید می‌داند؛ نگاهی که میراث را حافظ هویت، صنایع‌دستی را اقتصاد عزت‌آفرین و گردشگری را زبان گفت‌وگوی تمدن‌ها و معرفی حقیقت ایران به جهان می‌دانست.

بی‌تردید بهترین پاسداشت یاد و راه آن قائد شهید بزرگوار، استمرار همین مسیر است؛ مسیری که حفاظت از میراث‌فرهنگی، پاسداری از هویت ملی، حمایت از هنرمندان صنایع‌دستی، معرفی شایسته تمدن ایران و توسعه گردشگری را نه یک وظیفه اداری، بلکه رسالتی ملی و تمدنی می‌داند.

ایمان داریم ایران عزیز، در پرتو وحدت، وفاق و انسجام ملی و با تکیه بر سرمایه عظیم فرهنگی و تاریخی خود، از همه آزمون‌ها و بحران‌ها سربلند عبور خواهد کرد و خون رهبر شهید انقلاب، همچون خون دیگر شهدای این سرزمین، درخت تناور عزت، استقلال و هویت ایران اسلامی را استوارتر از گذشته خواهد ساخت.

انتهای پیام/